Útför skipulögð

Við skipulagningu útfarar er æskilegt að fara að óskum hins látna ef þær liggja fyrir og taka nauðsynlegar ákvarðanir í ljósi þeirra. Útfarir geta farið fram í kirkjum, kapellum, bænhúsum, samkomuhúsum trúfélaga/lífsskoðunarfélaga, heimahúsum og ýmsum öðrum samkomustöðum.

Staður og stund

  • Að mörgu er að hyggja varðandi útför hvort sem óskir hins látna liggja fyrir eða ekki. Samkvæmt venju kristinna fer útför yfirleitt fram fimm til tíu dögum eftir andlát. Meginreglan er sú að útför skuli alltaf fara fram samkvæmt siðum þess trúfélags/lífsskoðunarfélags sem hinn látni tilheyrir, eða með öðrum hætti ef ekki er um að ræða neina félagsaðild.
  • Kirkjuleg athöfn er ekki lagaleg skylda. Útfarir geta farið fram í kirkjum, kapellum, bænhúsum, samkomuhúsum trúfélaga/lífsskoðunarfélaga, heimahúsum og ýmsum öðrum samkomustöðum, allt eftir trú, vilja og óskum hins látna og/eða aðstandenda.
  • Útför getur farið fram alla daga vikunnar, allt eftir því hvaða trúfélagi hinn látni tilheyrði, að því tilskyldu að umsjónarmenn og starfsfólk kirkjugarða og grafreita heimili það.
  • Yfirleitt snúa aðstandendur sér beint til prests eða forstöðumanns trúfélags/lífsskoðunarfélags eða ef hinn látni tilheyrir engu félagi beint til útfararþjónustu og/eða kirkjugarða. Meðal þess sem ákveða þarf er:
    • Hvar hinn látni á að hvíla.
    • Hvernig kistan á að vera.
    • Hvort um jarðarför (greftrun) er að ræða eða bálför (líkbrennsla).
    • Dagsetning kistulagningar og útfarar.
    • Tilkynningar í fjölmiðlum um andlát og útför.
    • Hver á að annast útförina og hvar hún á að fara fram.
    • Hvort kalla þurfi til organista og söngfólk, einleikara og/eða einsöngvara.
    • Hvort útför á að vera opinber eða í kyrrþey.
    • Hvort bjóða á til erfidrykkju og hver annast hana.

Leiðbeiningar við andlát, bæklingur embættis landlæknis
Menningarheimar mætast, bæklingur embættis landlæknis


Jarðsetning eða dreifing dufts yfir víðerni er lagaleg skylda. Sérstök kirkjuleg eða önnur trúarleg athöfn á undan jarðsetningu er það ekki.

 

Útfararstofur

  • Útfararstofur eru starfræktar víða um land. Þjónusta þeirra er ætluð öllum, innan sem utan trúfélaga/lífsskoðunarfélaga. Hægt er að leita til þeirra á hvaða tíma sólarhrings sem er.
  • Útfararstofur veita ráðleggingar og sjá um alla þætti útfarar í samráði við aðstandendur. Flestar þeirra eru með vefi og margar hafa gefið út upplýsingabæklinga um starfsemi sína.

Listi yfir þá sem hafa leyfi til að starfrækja útfararþjónustu á vef sýslumanna.

Kista og kistulagning

  • Látnir eru lagðir til hinstu hvílu í kistu og þurfa aðstandendur í samráði við útfararstjóra að ákveða umbúnað hins látna.
  • Útfararstofur geta veitt aðstandendum aðstoð við val á kistu og öðru nauðsynlegu. Sérstakar reglur gilda um kistur þegar bálför á að fara fram.
  • Á landsbyggðinni annast starfsfólk sjúkrastofnana, í nánu samstarfi við aðstandendur, undirbúning kistulagningar.
  • Við kistulagningu kveðja nánasta fjölskylda og vinir hinn látna. Kistulagning fer yfirleitt fram í kapellum, bænhúsum eða kapellum sjúkrahúsa og heilsustofnana.
  • Kistulagning kristinna fer yfirleitt fram tveimur til sex dögum eftir andlát. Misjafnt er eftir trúfélögum hvort og hvenær kistulagning þeirra sem ekki tilheyra þjóðkirkjunni fer fram. Þetta á einnig við um þá sem eru utan trúfélaga.
  • Hins látna er minnst í fáum orðum af presti, forstöðumanni trúfélags eða ættingja, sungið, beðnar bænir og leikin tónlist ef óskað er.

Kostnaður við útför og útfararstyrkur

  • Kostnaður við útför er misjafn eftir því hvaða leiðir eru valdar. Aðstandendur ættu að kynna sér allan kostnað vel við undirbúning útfarar.
  • Útfararstofur, starfsfólk á hjúkrunarheimilum og heilbrigðisstofnunum ásamt sóknarprestum í viðkomandi prestakalli, geta veitt upplýsingar um ýmsa kostnaðarliði.
  • Flestar útfararstofur hafa útbúið verðlista yfir þá þjónustu sem þær veita eða útvega. Þær bjóða einnig upp á að gera kostnaðaráætlun miðað við þær óskir sem fram eru settar varðandi útför. Nánari upplýsingar er að finna á vefjum útfararstofa.
  • Samkvæmt lögum er kostnaður vegna prestsþjónustu við kistulagningu og útför greiddur af kirkjugörðunum, sem og kostnaður vegna grafartöku.
  • Ef útséð er um að dánarbú hins látna geti ekki staðið undir útför getur aðstandandi sótt um útfararstyrk í því sveitarfélagi sem hann býr að uppfylltum vissum skilyrðum. Nánari upplýsingar um útfararstyrk er að finna í reglum sveitarfélaga um fjárhagsaðstoð.
  • Mörg stéttarfélög veita útfararstyrk vegna látinna félagsmanna sinna að uppfylltum vissum skilyrðum. Nánari upplýsingar fást hjá félögunum.

Aðildarfélög ASÍ
Aðildarfélög BHM
Aðildarfélög BSRB
Reglur sveitarfélaga um fjárhagsaðstoð og félagslega heimaþjónustu

Lög og reglugerðir