Land og skógur
Skógrækt á lögbýlum
Verkefnið snýst um að styðja við skógrækt á lögbýlum með því markmiði að:
Rækta nýja skóga til að byggja upp fjölbreytta skógarauðlind.
Nýta skógana með sjálfbærum hætti svo þeir skili sem mestum ávinningi fyrir hagkerfið, samfélagið og umhverfið.
Styðja við byggðaþróun.
Stuðla að kolefnisbindingu með ræktun skóga og aðlögun þeirra að loftslagsbreytingum.
Efla og vernda jarðveg og draga úr hættu á tjóni vegna náttúruvár.
Bændur, landeigendur eða ábyrgðarmenn lands geta tekið þátt í skógræktarverkefnum á jörðum sínum, ýmist til nytja, skjóls eða annarra markmiða sem tengjast landbótum og sjálfbærni.
Skjólbeltarækt er iðulega hluti af þessum verkefnum og felur í sér gróðursetningu trjáa og runna til að:
Verja land gegn rofi (vindrofi, vatnsrofi).
Bæta skilyrði fyrir ræktun og búfé.
Skapa skjól fyrir fólk, búpening, ræktun og mannvirki.
Nánari upplýsingar og umsókn um stuðning
Taxtar 2026
vegna skógræktarverkefna á lögbýlum
Í 14. grein laga um skóga og skógrækt nr. 33/2019 með síðari breytingum, kemur fram að Land og skógur skuli hafa samstarf við félög skógarbænda á viðkomandi svæðum. Land og skógur skuli leita umsagnar Landssamtaka skógareigenda (LSE) við ákvörðun viðmiða fyrir endurgreiðslu samþykkts kostnaðar skv. 4. mgr. 11. gr. Þá skulu Land og skógur og Landssamtök skógareigenda móta sér sameiginlegar verklagsreglur um hvernig samráði þeirra í milli skuli háttað. Með vísan í þessa lagagrein sem og 7. gr. reglugerðar um hvata- og stuðningsverkefni í landgræðslu og skógrækt nr. 50/2026 eru eftirfarandi viðmið (taxtar 2026) send til umsagnar.
Frá árinu 2020 hefur samkomulag verið á milli LSE og Lands og skógar (áður Skógræktarinnar) um að taxtabreytingar skuli reiknaðar sem blanda af vísitölum launa og vísitölu framfærslu- og neysluverðs jan. 20xx–jan. 20xx. Notuð verði hlutföllin 60% launavísitala og 40% vísitala framfærslu- og neysluverðs. Með þeirri reiknireglu liggur fyrir að 4,36% hækkun verði á töxtum árið 2026.
Rates | |||
|---|---|---|---|
2025 | 2026 | ||
1. | Gróðursetning | ||
67 gata bakki | 24,35 | 25,4 | |
40 gata bakki | 28,77 | 30,0 | |
35 gata bakki | 33,04 | 34,5 | |
24 gata bakki | 35,43 | 37,0 | |
Stiklingar | 21,29 | 22,2 | |
2. | Áburðargjöf | ||
▪ á nýgróðursetningu | 13,40 | 14,0 | |
▪ á eldri plöntur | 17,64 | 18,4 | |
3. | Handflekking | 18,77 | 19,6 |
4. | Erfið handflekking | 24,49 | 25,6 |
5. | Umsjónargjald | 9,80 | 10,2 |
6. | Íbætur/íblöndun | 7,19 | 7,5 |
7. | Plöntuflutningar | ||
▪ Innan við 24,9 km | 2,44 | 2,5 | |
▪ 25-74,9 km | 4,09 | 4,3 | |
▪ Yfir 75 km | 5,71 | 6,0 | |
8. | Jarðvinnsla á hektara | 58.447 | 60.997,1 |
9. | Millibilsjöfnun í lerkiskógi | ||
A) fyrir tré/stofna grennri en 7 cm DBH eru greiddar kr. | 125,85 | 131,3 | |
B) fyrir tré/stofna sverari en 7 cm DBH eru greiddar kr. | 192,77 | 201,2 | |
10. | Girðingaviðhald kr./samningsbundinn hektara | 965,95 | 1.008,1 |
Skýringar:
Gróðursetning. Mismunandi gjald er greitt fyrir hverja gróðursetta plöntu eftir bakkastærð.
Áburður og áburðargjöf. Mismunandi gjald er greitt fyrir áburðargjöf. Annars vegar á nýgróðursetningar þar sem miðað er við 12,5 gr. á plöntu sem dreift er u.þ.b. 5 cm frá plöntu og ofan við standi hún í halla. Inni í gjaldinu er styrkur til áburðarkaupa en miðað er við að notaður sé áburður með N- og P-innihaldi. Algeng hlutföll af N-P eru 26-13, 25-5, 23-12, 24-9. Hins vegar áburðargjöf á eldri gróðursetningar; þar er átt við ársgamlar gróðursetningar og eldri. Þá miðast magnið við 25 gr. á plöntu sem dreift er eins og á nýgróðursetta plöntu. Samráð skal haft við skógræktarráðgjafa ef talin er þörf á áburðargjöf á eldri gróðursetningar.
Handflekking. Þegar gróðurhula ca 20 x 20 cm er rifin af til að bæta skilyrði fyrir gróðursetta plöntu.
Erfið handflekking. Eins og handflekking en á við um mjög grasgefið land og þéttan hrísmóa.
Umsjónargjald. Til umsjónar telst umhirða og flutningur á plöntum á gróðursetningarsvæði, útfylling og skil á kortum og gróðursetningarskýrslum.
Íbætur/íblöndun. Greitt er fyrir íblöndun þegar gróðursett er inn í eldri gróðursetningar. Á eingöngu við eftir ráðleggingar og samþykki skógræktarráðgjafa. Upphæðin leggst ofan á gróðursetningarkostnað, sbr. 1. lið.
Plöntuflutningar. Greitt er fyrir hverja plöntu, fast gjald.
Jarðvinnsla. Viðmiðunargjald ef bóndi sér sjálfur um jarðvinnslu (plæging, tæting, herfing o.s.frv.).
Greiðslur fyrir millibilsjöfnun í lerkiskógi og fyrir fyrstu grisjun (svæði minni en þrír ha) í ungskógum eru tvískiptar og er greitt eftir fjölda felldra trjáa. Öll grisjun umfram þrjá hektara verður boðin út. Skógarbónda verður gert kleift að ganga inn í lægsta tilboð á sinni jörð ef hann óskar þess.
Greitt er fyrir girðingaviðhald. Viðmiðið er ákveðin krónutala á hvern samningsbundinn ha sbr. gildandi reglur sem tóku gildi 1. janúar 2022.
Framlag til ræktunar skjóllunda og skjólbelta
Um framlag til ræktunar skjóllunda og skjólbelta á jörðum gilda eftirfarandi reglur: Land og skógur annast skipulagningu skjóllunda og skjólbelta í samráði við ábúanda/landeiganda (hér eftir ábúandi), eftirlit með framvindu þeirra og veita leiðbeiningar um meðferð þeirra. Land og skógur afhendir kostnaðarreikninga vegna efniskaupa sem ábúandi má nota til innskatts vegna skjólbeltagerðarinnar (plöntur og plast); þessi háttur hefur verið hafður á undanfarin ár. Innihald framlags Lands og skógar í skjólbeltasamningi verður því eftirfarandi:
Ráðgjöf og skipulag
Plöntur og íbætur
Gróðursetning skv. taxta
Plastdúkur
Ábúandi sér um jarðvinnslu, áburðargjöf, fergingu, plastlagningu og vörslu skjólbeltanna (t.d. girðingar). Ábúandi skal fara eftir ráðleggingum starfsmanns Lands og skógar varðandi skipulag, jarðvinnslu, plastlagningu, gróðursetningu, áburðargjöf, umhirðu og vörslu skjólbeltanna. Fari ábúandi ekki eftir þeim ráðleggingum fær hann ekki áframhaldandi framlög til skjólbeltaræktar. Þau skjólbelti sem verða til á þann hátt sem að framan greinir verða að öllu leyti í eigu landeiganda.
Slóðagerð
Tæting slóða hefur verið á sama taxta og jarðvinnsla, en þó er greitt m.v. lengd slóða sem tættir eru en ekki flatarmál. Kostnaður við slóða og ræsagerð er unnin í samvinnu við landeiganda. Gerð er sérstök áætlun um hvert verkefni og verkefnum er forgangsraðað.
Reglur um framlög vegna girðingarviðhalds samningssvæða í skógrækt á lögbýlum
Þessar reglur eru unnar á grundvelli laga um skóga og skógrækt nr. 33/2019 og reglugerðar um hvata- og stuðningsverkefni í landgræðslu og skógrækt nr. 50/2026
Aðilar með þinglýstan samning um skógrækt á lögbýlum eiga rétt á að sækja um styrki til girðingaviðhalds meðan á gróðursetningu stendur og ungplöntur þurfa á friðun að halda.
Rétturinn gildir til allt að 10 ára frá síðustu gróðursetningu þar sem minnst 1.000 plöntur voru gróðursettar. Eftir það fellur hann niður, að því gefnu að áframhaldandi friðun sé skóginum ekki nauðsynleg. Hægt er að sækja um framhald styrkja til girðingaviðhalds á grundvelli friðunarþarfar skógarins og metur Land og skógur nauðsyn þess í hverju tilviki miðað við hæð plantna og beitarálag.
Sótt eru um stuðning vegna girðingaviðhalds í upphafi hvers árs, um leið og sótt er um stuðning til annarra framkvæmda s.s. gróðursetningar, snemmgrisjunar, slóðagerðar og jarðvinnslu.
Viðhaldsgreiðslur girðinga eru ákveðin krónutala á hvern hektara samningssvæðis, skv. lið 1. Viðmiðunartaxtinn árið 2022 er 750 krónur/ha samningssvæðis.
Taxtinn er gefinn út ár hvert um leið og aðrir taxtar Land og skógur, í samræmi við 7. gr. reglugerðar um hvata- og stuðningsverkefni í landgræðslu og skógrækt nr. 50/2026 og er uppfærður árlega miðað við verðlagsbreytingar.
Uppgjör á framlagi fer fram eftir úttekt skógræktarráðgjafa, sem fer fram um leið og úttekt á öðrum framkvæmdum, á viðkomandi skógarjörð ár hvert.
Reglur þessar tóku upphaflega gildi frá 1. janúar 2022 og miðuðust á þeim tíma við reglugerð nr. 285/2015. Núverandi reglugerð er samhljóða þeim ákvæðum er fjalla um greiðslur til þátttakenda í landshlutabundnum skógræktarverkefnum.
Land og skógur gefur út sérstakt eyðublað til skráningar á þeim framkvæmdum sem fara fram á lögbýlum samkvæmt skógræktarsamningi og tilheyrandi skógræktaráætlun. Skógarbændur skila þessum skráningum til skógræktarráðgjafa Lands og skógar.