Yfirlit
Samningurinn
Hvernig getur það verið hagstætt að láta þessa risaupphæð liggja á 5,55% vöxtum um margra ára bil áður en greitt verður af höfuðstólnum?
Gert er ráð fyrir að upphæðin lækki eftir því sem eignir þrotabús Landsbankans endurheimtast og komast í verð. Áætlanir gera ráð fyrir að höfuðstóllinn verði kominn niður í um 170 milljarða króna í lok 7 ára tímabilsins. Það er því ekki rétt að þessi risaupphæð liggi á 5,55 % vöxtum árum saman.
Getur samningurinn haft áhrif á gengi krónunnar? Hvernig þá?
Gengi íslensku krónunnar er að flestra mati of veikt um þessar mundir. Með efnahagsaðgerðum ríkisstjórnarinnar og samningum um Icesave málið eru meiri líkur en minni á að gengi krónunnar styrkist. Styrking gengisins þýðir að lánið, sem er í pundum og evrum, lækkar í krónum talið.
Getur samningurinn haft áhrif á lánshæfismat ríkisins, hvernig þá?
Það er erfitt að spá fyrir um viðbrögð matsfyrirtækja. Við mat þeirra á lánshæfi íslenska ríkisins hefur þó undanfarið verið gengið út frá því að skuldbindingin vegna tryggingar innistæðna á reikningum Landsbankans í Bretlandi og Hollandi félli á íslenska ríkið að meira eða minna leyti. Undirskrift samninga ætti því ekki að breyta í sjálfu sér neinu um það efni. Það eru hins vegar skilmálarnir, og hvenær kemur til þess að borga af láninu ef á reynir í samhengi við aðrar skuldbindingar íslenska ríkisins, sem skipta máli.
Hvaða áhrif hefur gengi krónunnar á samningsupphæðina?
Veiking krónunnar á tímabilinu hækkar lánsupphæðina en styrking krónunnar lækkar hana. Á móti kemur að eignir þrotabús Landsbankans eru í erlendri mynt sem dregur úr gengisáhættu.
Hvernig verður farið með samninginn gangi Ísland í ESB og taki upp evru áður en kemur að greiðslu höfuðstólsins?
Samningurinn stendur nema gerður verði nýr samningur.
Alþjóðasamfélagið
Voru Íslendingar beittir þrýstingi til að skrifa undir samninginn um Icesave?
Okkar nánustu bandamenn á Norðurlöndum deildu þeirri skoðun með ríkjum innan ESB að Tryggingasjóður innistæðueigenda og fjárfesta ætti, með stuðningi ríkisins ef á þyrfti að halda, að ábyrgjast 20.887 evrur á hvern reikning á grundvelli evróputilskipunar um innistæðutryggingar. Tilskipunin er hluti af samningnum um Evrópska efnahagssvæðið og var innleidd hér á landi árið 1999. Ísland hefur jafnframt þurft á stuðningi alþjóðasamfélagsins að halda vegna efnahagsáætlunarinnar í samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn.
Tengist samningurinn með einhverjum hætti aðildarumsókn hugsanlegri að ESB?
Nei, skuldbinding Íslands byggist á EES samningnum.
Setti AGS Íslendingum stólinn fyrir dyrnar og krafðist þess að samið yrði um Icesave, að öðrum kosti yrði ekki greitt fyrir áframhaldi efnahagsáætlunar stjórnvalda og sjóðsins?
AGS lagði áherslu á að Ísland leysti þetta mál gagnvart Bretum og Hollendingum og stæði við alþjóðlegar skuldbindingar.
Hafði beitingu hryðjuverkalaganna verið mótmælt af hálfu Íslands og hvernig þá?
Íslensk stjórnvöld hafa ítrekað komið á framfæri harðorðum mótmælum með bréfum, á fundum með breskum embættismönnum og ráðherrum, og í samningaviðræðum vegna Icesave.
Hvaða svör bárust við þeim mótmælum?
Bretar töldu að nauðsynlegt hefði verið að grípa til þessara ráðstafana til að standa vörð um hagsmuni sparifjáreigenda og viðhalda trausti þeirra til bankakerfisins. Málsvörn þeirra var að þeir hefðu haft rökstuddan grun um að til stæði að mismuna kröfuhöfum og sparifjáreigendum eftir hrun bankans.
Eldri samningar
Ef til eru eldri samningar við t.d. Hollendinga, hvers vegna voru þá gerðir nýir samningar?
Í þeirri útfærslu sem lá fyrir á minnisblaði og samkvæmt fréttatilkynningu í október var gert ráð fyrir láni sem ríkissjóður tæki til 10 ára án afborgana í þrjú ár á 6,7% vöxtum. Ekki kom til þess að samningum yrði lokið á þessu grunni. Með samþykkt hinna sameiginlegu viðmiða í nóvember fyrir milligöngu Evrópusambandsins féllust Hollendingar og Bretar á að taka sérstakt tillit til þeirra fordæmalausu aðstæðna sem ríkja á Íslandi og í því fólst m.a. veita Íslendingum hagstæðari kjör en fram komu í minnisblaðinu.
Hvers vegna skrifuðu Hollendingar undir þennan samning nú ef þeim stóð til boða mun hagkvæmari samningur frá því í nóvember?
Miklar þreifingar áttu sér stað á milli Íslendinga og Hollendinga og Breta frá undirritun minnisblaðsins og til gerðar hinna sameiginlegu viðmiða. Á grunni þeirra hafa íslensk stjórnvöld neitað að semja á sömu forsendum og í minnisblaðinu og tekist með málflutningi sínum að vinna að mun hagstæðari kjörum sem nú endurspeglast í því samkomulagi sem fyrir liggur.
Dómstólaleiðin
Af hverju var dómstólaleiðin ekki farin?
Þegar síðastliðið haust var því hafnað af hálfu viðsemjenda Íslendinga að leggja málið í dóm. Gerðardómi var einnig hafnað af þeirra hálfu. Það er meginregla í samskiptum ríkja að ágreiningur milli þeirra verður ekki lagður fyrir dómstóla nema með samþykki allra aðilja. Ef Íslendingar hefðu neitað að semja hefði það vissulega getað leitt til höfðunar dómsmáls af hálfu þeirra sem leiða rétt sinn frá innistæðueigendum og/eða af hálfu Eftirlitsstofnunar EFTA. Íslenska ríkið hefði þó engu um það ráðið hvenær, eða yfir höfuð hvort, af slíkri málshöfðun yrði. Niðurstaða úr slíku dómsmáli hefði getað orðið mjög kostnaðarsöm fyrir íslenska ríkið auk þess sem mjög tvísýnt hefði verið um niðurstöðuna. Því til viðbótar hefði það leitt til einangrunar Íslands á alþjóðavettvangi. Endurreisn íslensks efnahagslífs hefði tafist um ófyrirsjáanlegan tíma.
Hvaða dómstólar hefðu komið til greina?
Ef aðilar hefðu orðið sammála um að leggja mál í dóm hefði helst verið um Evrópudómstólinn eða alþjóðlegan gerðardóm að ræða.
Hefur verið óskað eftir því við einhvern dómstól að hann skoði málið, t.d. Alþjóðadómstólinn í Haag? Ef ekki, af hverju?
Slík leið er ekki fær nema allir aðilar séu því samþykkir.
Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar fullyrti að hún myndi leita til Mannréttindadómstóls Evrópu vegna ósanngjarnrar meðferðar af hálfu Breta (hryðjuverkalög o.s.frv..) hvers vegna var fallið frá þeirri leið?
Ríkisstjórnin lítur svo á að búið sé að ljúka málinu með samningum og fer því ekki í mál vegna beitingar hryðjuverkalaganna. En einkaaðilum er í sjálfsvald sett hvað þeir gera ef að þeir telja að brotið hafi verið á rétti þeirra. Ríkið hefur að öðru leyti stutt málaferli Kaupþings vegna aðgerða breskra stjórnvalda, skv. heimild í lögum.
Tölur
Hverjar eru eignir Landsbankans gamla?
Verðmætustu eignir LÍ eru lánasöfn. Upplýsingar eru nú aðgengilegar
Er hægt að fá upplýsingar um hvernig eignir LÍ eru samsettar?
Já, þær upplýsingar má nálgast hér
Hvers vegna er ýmist talað um að eignir Landsbankans standi undir 75% eða 95% af forgangskröfum í búið?
Mat á endurheimtum á eignum Landsbankans er háð ákveðinni óvissu en mikilvægur þáttur í að ná sem mestum endurheimtum er að selja eignir ekki á brunaútsölu. Það svigrúm er nú tryggt með því að þurfa ekki að borga af láninu í 7 ár. Mat skilanefndar Landsbankans er að 75% af forgangskröfum (innistæðum sparifjáreigenda) endurheimtist . Þarna er um varlegt mat að ræða.
Eru þetta 75% eða 95% af 695 milljörðum króna eða einhverri annarri tölu, hverri þá?
Við uppgjör þrotabús Landsbankans mun koma í ljós hversu hátt hlutfall fæst upp í forgangskröfur, þ.e. kröfur vegna innstæðna. Varlega áætlað verður þar um 75% að ræða. Það þýðir að íslenski tryggingarsjóðurinn mun fá 75% af heildarfjárhæð lánsins til baka sem greiðist jafnharðan til breskra og hollenskra lánveitenda.
Hvað verður þá um aðrar kröfur í bankann ef eigendur Icesave reikninga fá allt að 95% af eignum hans í sinn hlut?
Innistæðueigendur eða þeir sem hafa borgað út innistæður eru forgangskröfuhafar og munu fyrirsjáanlega fá drjúgan hluta af sínum kröfum endurgreiddar úr búinu. Ef eitthvað verður eftir af eignum í búi Landsbankans þegar innistæðueigendur og aðrir forgangskröfuhafar hafa fengið sitt rennur það til almennra kröfuhafa.
Mat og áætlanir
Hvernig tryggði ríkið að mat skilanefndar á eignunum væri ábyggilegt og raunsætt, þegar samningur við Breta og Hollendinga var undirritaður?
Skilanefndin er skipuð af fjármálaeftirlitinu: mat hennar hefur verið í stöðugri endurskoðun í allan vetur út frá bestu fáanlegum upplýsingum um virði eigna.
Hvert er matið á því að hægt sé að ávaxta eignir LÍ næstu árin, miðað við þær forsendur sem helstar eru þekktar um efnahagslífið í Bretlandi og annars staðar þar sem eignirnar eru niðurkomnar?
Lánasafnið er metið með tilliti til fjárhagsstöðu og viðskiptasögu skuldara, gæða trygginga og lánategundar. Einnig eru metnar horfur í efnahagsumhverfi hvers atvinnugreinaflokks. Vanskilaáhætta og líkur á endurgreiðslu útlána voru metnar á viðskiptavinagrunni og þær notaðar við mat á útláni til viðkomandi viðskiptavinar. Einnig má vísa í mat bresku endurskoðunarstofunnar CIPFA sem gert var fyrir bresku sveitarfélögin. Sjá matið. Þar er gert ráð fyrir 90-100% endurgreiðsluhlutfalli.
Vaxtakjör
Hvers vegna þessi vaxtaprósenta, almennir stýrivextir nálgast nú 0% víða í Evrópu?
Það er rétt að skammtímavextir eru 0,5% í Bretlandi en fastir vextir 4,3%. Hins vegar ber að hafa í huga kosti fastra vaxta umfram fljótandi (breytilega) vexti:
- Vaxtagreiðslur eru þekktar að svo miklu leyti sem áætlanir um endurheimtur af eignum Landsbankans standast.
- Vextirnir, sem samið var um, eru þeir lægstu í lántökusögu Seðlabanka Íslands þegar litið er til langtímalána.
- Fljótandi vextir geta hækkað mikið á stuttum tíma sem yrði þungt áfall fyrir lausafjárstöðu og afkomu ríkissjóðs.
- Lausafjárinnspýting seðlabanka og halli á ríkissjóði víða um lönd gæti orðið til þess að valda verðbólguskoti sem mætt yrði með hækkun skammtímavaxta og þar með breytilegra vaxta.
Hvaða kjör bjóðast Íslandi almennt á mörkuðum erlendis?
Skuldatryggingaálag Íslands er í kringum 670 punktar þannig að á almennum markaði og ef miðað er við 4,3% grunnvexti þá hefði lánið borið 12% vexti. 4,3% vextir eru þeir vextir sem Bretum og Hollendingum bjóðast á markaði en ekki er þar með sagt að Íslendingar hefðu aðgang að slíkum vöxtum.
Getur Ísland fengið lán á alþjóðlegum bankamarkaði?
Þau lán sem Ísland er að ganga frá eru lán frá vinaþjóðum í samstarfi við AGS.
Ef talið er almennt að vextir muni hækka aftur innan fárra ára, hvaða máli skiptir þá það ákvæði að greiða má inn á lánið eða upp án kostnaðar?
Samið var um fasta vexti þannig að vaxtahækkun hefur engin áhrif á samning þennan. En ef okkur bjóðast hagstæðari kjör má greiða lánið niður án nokkurs kostnaðar.
Greiðslubyrðin
Hverjar eru í raun skuldbindingar Íslendinga vegna Icesave reikninganna. Ríkisstjórnin virðist miða við um 640 milljarða, en svo er því á sama tíma haldið fram, t.d. af stjórnarandstöðunni, að þær séu í raun 730 milljarðar. Hver er rétta talan?
Þær fjárhæðir sem um ræðir eru að hámarki frá Bretum um 2.350 milljónir punda og frá Hollendum um 1.329 milljónir evra, þ.e. 695 milljarðar kr. miðað við gengi 5. júní sl.. Í lánasamningnum er getið um hámarkstölur (breska lánið er í raun lánalína) en hverjar lokatölurnar eru ráðast af lokaniðurstöðu endurskoðunar Landsbankans á tryggðum innistæðum. Í íslenskum krónum er talið að upphæðin sé um 640-680 milljarða króna en sú upphæð ræðst af fyrrnefndri endurskoðun sem og auðvitað af gengi íslensku krónunnar.
Hver verður greiðslubyrðin á ári af hálfu skattgreiðenda þegar greiða þarf niður höfuðstól lánsins?
Það verður ekki ljóst fyrr en að vitað er hve eignir Landsbankans duga til að greiða niður höfuðstólinn og hvenær ríkissjóður þarf að greiða eitthvað af upphæðinni. Vel kemur til greina að hið nýja fjármálakerfi sem ríkissjóður þarf að leggja mikla fjármuni til að endurreisa verði látið með einhverjum hætti taka einhvern kostnað á sig áður en ríkissjóður geri það. Í öðrum löndum, svo sem Bandaríkjunum og Bretlandi, hafa þær fjármálastofnanir sem hafa fengið fyrirgreiðslu hjá stjórnvöldum þurft með einhverjum hætti að greiða tilbaka þær upphæðir sem ríkið lét þeim í té.
Hvað gerist ef þjóðin stendur ekki undir greiðslubyrðinni?
Í ákvæðum samningsins er tekið tillit til skuldabyrði Íslands og reynist afborganir of erfiðar er sest aftur að samningum.
Hver yrði samningsstaða okkar gagnvart Bretum og Hollendingum eftir 7 ár, ef ofangreint kæmi í ljós?
Flókin, en þá ættum við að hafa stuðning alþjóðasamfélagsins.
Hvernig verður það skilgreint og af hverjum hvenær greiðsuþoli Íslendinga verður ofboðið?
Í samningunum segir að endurskoða beri þá ef skuldaþolið versnar til muna að mati Alþjóðagjaldeyrissjóðsins frá því sem var í nóvember 2008.
Hvað gæti orðið til þess að lækka höfuðstólinn?
Lánið er í pundum og evrum þannig að lækkun á gengi þessara gjaldmiðla miðað við krónuna lækkar skuldina. Hluti eigna Landsbankans mun fara til þess að greiða lánið niður (sá hluti sem fellur Tryggingarsjóð í hlut). Tryggingarsjóðnum og íslenska ríkinu er ennfremur frjálst að greiða hvenær sem er inn á höfuðstólinn því til viðbótar.
Birting upplýsinga
Fullyrt hefur verið að öll gögn verði birt síðar, hvenær og hvernig verður það gert?
Frumvarp um ríkisábyrgð vegna Icesave samninganna verður lagt fram á Alþingi í þessum mánuði (júní 2009). Við meðferð frumvarpsins á Alþingi vegna þessa máls verða lykilgögn málsins gerð opinber ýmist sem fylgisskjöl með frumvarpinu eða í kynningu á málinu. Um leið og þessi gögn hafa verið kynnt alþingismönnum verða þau gerð aðgengileg fyrir aðra á vef stjórnvalda island.is.